Ирандын атомдук энергия боюнча агенттигинин башчысы Мохаммад Эслами Женевадагы сүйлөшүүлөрдөн кийин АКШнын президенти Дональд Трамптын кайрадан аскердик кийлигишүү ыктымалын белгилегенден кийин, эч бир өлкөнүн Тегеранды өзөктүк байытуу укугунан ажырата албай турганын билдирди.
Эслами бейшемби күнү Etemad гезити жарыялаган видеого таянып буларды айтты: «Өзөктүк өнөр жайынын негизи — бул байытуу процесси. Бул тармакта кандай гана кадам жасабаңыз, сизге өзөктүк отун керек болот. Ирандын программасы Эл аралык атомдук энергия боюнча агенттиктин (МАГАТЭ) эрежелерине ылайык ишке ашырылууда жана эч кимдин Иранды бул технологияны тынчтык максатта колдонуу укугунан ажыратууга акысы жок».
Бул билдирүү шейшемби күнү Женевада Омандын ортомчулугу менен Тегеран жана Вашингтон ортосунда өткөн сүйлөшүүлөрдүн экинчи айлампасынан кийин жасалды.
Эки тарап июнь айындагы 12 күндүк Иран-Израиль согушунан кийин алгачкы ирет 6-февралда Оманда жолугушкан.
Эскерте кетсек, ал кыска мөөнөттүү согушта АКШ Израиль тарапта болуп, Ирандын өзөктүк объекттерине сокку урган.
«Абдан жакында»
Шаршемби күнү Дональд Трамп "Truth Social" тармагындагы билдирүүсүндө АКШ Иранга кайрадан сокку урушу мүмкүн экенин кыйытты.
Трамп Британияны Инд океанындагы Чагос аралдарына болгон эгемендигинен баш тартпоого чакырып, Диего-Гарсия авиабазасын Иран келишим түзбөсө «кооптуу режимдин» ыктымал чабуулдарын митүү үчүн керек экенин айтты.
Трамп Британияны Инд океанындагы Чагос аралдарына ээлик кылуудан баш тартпоо боюнча эскертип, архипелагдагы Диего Гарсия аба базасы, эгерде Иран келишим түзбөсө, "абдан туруксуз жана кооптуу режим тарабынан уюштурулушу мүмкүн болгон потенциалдуу чабуулду жок кылуу үчүн" керек болушу мүмкүн экенин билдирди.
Вашингтон Ирандан өзөктүк байытууну толугу менен токтотууну талап кылууда. Ошондой эле АКШ Ирандын баллистикалык ракета программасын жана аймактагы куралдуу топторго берген колдоосун чектөөгө аракет кылып келет.
Батыш өлкөлөрү Иранды өзөктүк куралга ээ болуу аракети менен айыптаса, Тегеран муну четке кагып, технологияны жарандык максаттар үчүн гана колдонорун билдирүүдө.
Батыш өлкөлөрү Иранды ядролук куралга ээ болуу аракетин көрүп жатат деп айыпташат.
Тегеран мындай аскердик ниетти четке кагып, жарандык максаттар үчүн бул технологияга ээ болуу укугуна таянууда.
Трамп, Иранга келишимге жетишүү үчүн кысымын күчөтүп, аймакка “армада” деп мүнөздөгөн маанилүү деңиз күчтөрүн жайгаштырды.
Январда айында учак конуучу кеме USS Abraham Lincoln жана аны коштогон согуштук кемелерин Перс булуңуна жөнөткөндөн кийин, Gerald Ford экинчи учак конуучу кеме синин жакында Жакынкы Чыгышка жөнөй турганын билдирди.
Бир тараптан Иран деңиз күчтөрү бул жумада жана стратегиялык Ормуз кысыгынын айланасында аскердик машыгууларды өткөрдү.
Ошондой эле бейшемби күнү Иран менен Россиянын аскердик кемелери Оман деңизинде жана Инд океанынын түндүгүндө биргелешкен машыгуу өткөрүп жатканы кабарланды.
