Жакынкы Чыгыштагы согуш боюнча сүйлөшүүлөрдүн жаңы айлампасы жекшемби күнү башталаары күтүлүүдө, анда Ирандын сүйлөшүүчүлөрү жана АКШнын вице-президенти Ж.Д. Вэнс сүйлөшүүлөр үчүн Швейцарияга келишти. Ошол эле учурда Тегеран Израилдин Ливанга кол салууларынан улам Ормуз кысыгын кайрадан жаап жатканын жарыялады.
Европага жөнөөрдөн мурун журналисттерге берген маегинде Вэнс: «Мен өзөктүк маселе жана Ливандагы ок атышууну токтотуу боюнча прогресске жетишүүгө үмүттөнөм. Булар биз көңүл бура турган эки негизги маселе», - деди.
Сүйлөшүүлөр башында жума күнү Швейцарияда уланышы керек болчу, бирок акыркы мүнөттө Израилдин Ливанга кол салуулары менен көптөгөн адамдардын өмүрү кыйылгандан кийин кийинкиге калтырылды.
Вашингтон жума күнү Иран менен алдын ала келишимдин шарттарынын бири болгон ок атышууну токтотуу калыбына келтирилгенин жарыялады. Бирок, Израиль ок атышууну токтотууну бузуп, Ливанга кандуу чабуулдарын улантууда.
Ирандын борбордук аскердик командачылыгы АКШнын «келишимди бузганын» жана «Сионисттик режим тарабынан Ливандын түштүгүндөгү ок атышууну тынымсыз жана тынымсыз бузганын» айтып, Ормуз кысыгын кемелер үчүн жабаарын жарыялады.
Мунай жана жаратылыш газын ташуу үчүн негизги жол болгон Ормуз кысыгы согуштун көпчүлүк бөлүгүндө Иран тарабынан жабылып, дүйнөлүк энергетикалык рыноктордо үзгүлтүккө учураган.
Тегеран АКШнын президенти Дональд Трамп менен Ирандын президенти Масуд Пезашкиан кол койгон алдын ала келишимдин негизинде кысыкты кайра ачууга макул болгон жана кеме кыймылы калыбына келе баштаган.
Ирандын жарыясынан кийин АКШнын Борбордук командачылыгы (CENTCOM) эл аралык суу жолу аркылуу коопсуз өтүү «үзгүлтүксүз бойдон кала берерин» жана америкалык күчтөр «региондо бар жана даяр абалда» экенин билдирди.
Кийинчерээк Трамп сүйлөшүүчүлөр келишимди аягына чыгара албаса, Ормуз кысыгы аркылуу өтүү үчүн Вашингтон өзүнүн акысын киргизиши мүмкүн деп эскертти.
Трамп Truth Social сайтындагы билдирүүсүндө: «Эгерде акылар Америка Кошмо Штаттары тарабынан жана анын атынан ишке ашырылбаса, болбойт», - деп билдирди.
Швейцариядагы сүйлөшүүлөр
Иран делегациясы ишемби күнү кечинде Швейцарияга келди. Ирандын мамлекеттик маалымат каражаттары жана Швейцариянын Тышкы иштер министрлиги делегациянын келгенин тастыкташты.
Ирандын мамлекеттик телеканалы делегациянын курамында парламенттин төрагасы Мухаммед Багер Галибаф жана тышкы иштер министри Аббас Аракчи бар экенин билдирди.
Тышкы иштер министрлигинин басма сөз катчысы Исмаил Бекайи делегация «экинчи тараптан келишим боюнча милдеттенмелерин аткарууну талап кылаарын» билдирди.
IRNA агенттигинин маалыматы боюнча, Бекайи: «Болбосо, бүтүндөй келишим коркунучта калат», - деди.
Вэнс жекшемби күнү эртең менен Швейцариядагы Эммен аба базасына келди. Вэнс мурда өлкөдө «бир же эки күн гана» болорун билдирген.
Вэнс ишемби күнү Fox News каналына берген маегинде АКШнын сүйлөшүүчүлөрү Жаред Кушнер менен Стив Виткофф Швейцарияда «айрым техникалык маселелер» боюнча иштөө үчүн жүргөнүн жана ага «иштер жакшы жүрүп жатканын» билдиргенин айтты.
Ортомчулук процессине жардам берип жаткан Пакистандын премьер-министр Шахбаз Шариф жана Армиянын штаб башчысы Асим Мунир жекшемби күнү АКШнын жана Ирандын өкүлдөрү жана катарлык ортомчулар менен жогорку деңгээлдеги сүйлөшүүлөр үчүн Швейцарияга барганын жарыялады.
Сүйлөшүүлөр баштапкы келишимде чечилбеген маселелерди, биринчи кезекте Ирандын өзөктүк программасын чечүү үчүн эки айлык сүйлөшүү мезгилин баштоону көздөйт.
