22 Ислам өлкөсү жана Ислам Кызматташтык Уюму (ИКУ) бейшемби күнкү билдирүүсүндө, Сомалиден бөлүнүп чыгып, өзүн Сомалиленд Республикасы деп атаган аймакка Израилдин тышкы иштер министринин сапарын мыйзамсыз деп мүнөздөп катуу айыптагандарын жана Сомалинин эгемендиги менен эл аралык укукту бузганын айтышты.
Биргелешкен билдирүүдө ИКУ жана кол койгон өлкөлөрдүн тышкы иштер министрликтери "2026-жылдын 6-январында Израилдин расмий өкүлүнүн Сомали Федеративдик Республикасынын "Сомалиленд" аймагына жасаган акыркы мыйзамсыз сапарын катуу айыптагандарын" баса белгилешти.
Билдирүүдө Израилдин тышкы иштер министри Гидеон Саардын сапары Сомали Федеративдик Республикасынын эгемендүүлүгүн жана аймактык бүтүндүгүн ачык бузуу катары сыпатталып, эл аралык нормаларды жана Бириккен Улуттар Уюмунун Уставына доо кетиргендиги айтылды.
Кол койгон тараптар Сомалинин эгемендүүлүгүнө, биримдигине жана аймактык бүтүндүгүнө "бекем колдоосун" кайрадан ырастап, сепаратисттик күн тартибин илгерилетүү кабыл алынгыс экенин жана аймактагы чыңалууну ого бетер күчөтүүгө алып келерин эскертишти.
Ошондой эле билдирүүдө "эл аралык укукту сыйлоо, эгемен мамлекеттердин ички иштерине кийлигишпөө жана дипломатиялык нормаларды сактоо аймактык жана эл аралык туруктуулук үчүн абдан маанилүү" экени белгиленди.
Декларацияда Могадишонун "тынчтыкчыл эл аралык өз ара аракеттенүүгө, конструктивдүү дипломатияга жана эл аралык укукту сактоого болгон милдеттенмеси" да жогору бааланып, кол койгон өлкөлөр Сомалинин эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн жана туруктуулугун эл аралык укуктун алкагында коргоо боюнча дипломатиялык жана укуктук аракеттерин колдоону уланта берери айтылды.
Израиль 26-декабрда Сомалилендди көз карандысыз жана суверендүү мамлекет катары расмий тааныганын жарыялап мындай кадамга барган жалгыз өлкө болду. Бул чечим бир катар өлкөлөрдүн кескин сынына кабылып; көпчүлүгү аны мыйзамсыз жана эл аралык тынчтык менен коопсуздукка коркунуч катары сыпатташты.
Израилди өз позициясынан баш тартууга чакырган ИКУнун билдирүүсүндө Тель-Авив "Сомалинин эгемендигин, улуттук биримдигин жана аймактык бүтүндүгүн толук урматтап, эл аралык укук боюнча милдеттенмелерин аткарышы" керектиги айтылды, ошол эле учурда Сомалиленддин таанылышын тез арада жокко чыгаруу талап кылынды.
1991-жылы Сомалиден көз карандысыздыгын жарыялагандан бери расмий түрдө таанылбаган Сомалиленд иш жүзүндө көз карандысыз административдик, саясий жана коопсуздук уюму катары иш алып барат, бирок анын көз карандысыздыгы эл аралык деңгээлде таанылган эмес.
Биргелешкен билдирүүгө Алжир, Бангладеш, Комор аралдары, Джибути, Египет, Гамбия, Индонезия, Иран, Иордания, Кувейт, Ливия, Мальдив аралдары, Нигерия, Оман, Пакистан, Палестина, Катар, Сауд Арабиясы, Сомали, Судан, Түркия жана Йемендин тышкы иштер министрликтери, ошондой эле Ислам Кызматташтык Уюму (ИКУ) кол коюшту.
